محمد صادق على خان

100

مخازن التعليم ( فارسى )

در خم كه درون او بزقت يا قير يا موم اندوده كرده مدتى در آفتاب گذارند تا به جوش آيد پس در سايه بدارند يا خم را در سركين اسپ دفن كنند هرگاه برسد بعد از ان صاف ساخته تيار سازند و غير انگورى را نبيذ نامند و اصناف او بحسب اعمال زياده بر شصت قسم مىرسد و چون خردل داخل كنند بدون جوشيدن خمر مىشود و با زعفران موجب بسيار نشاط و تقويت جگر دل مىگردد چون مراعات استعمال خمر بحسب سن و فصل و مزاج و مقدار و مكان و وقت كرده مىشود جهت حفظ صحت و نيكو كردن فكر و رنگ رخسار و تقويت هضم و فهم و دل و معده تاثير مىكند و باعث شجاعت و سخاوت است و خوردن شراب سفيد به آب سيب و آب گوشت بيچربى جهت غشى و بيهوشى مجرب است و قدر شربت شراب بحسب امزجه موقوف بر راى طبيب‌ست و شراب كهنه آن را گويند كه يك سال تا دو سال برو گذشته باشد در سوم گرم و در دوم خشك است و قديم او كه زياده از دو سال تا چهل سال برو گذرد يبوست او در سيوم و مسطار كه تازهء اوست در دويم گرم و تر و آنچه از شش ماه تا يك سال برو نگذرد در آخر دوم گرم و مايل به رطوبت است و بهتر آنست كه بعد از جوشيدن اقلا تا سه ماه نگذرد استعمال نكنند چون مزاج مردم هندوستان ضعيف مىباشد بايد كه اول كم از قدر شربت استعمال كنند اگرچه حسب وعده گذشته مىبايست كه منافع شراب هم مذكور كرده نمىشد مگر چون در بعضى اوقات شارع هم رخصت مىفرمايد و نيز در قوم عيسوى و بعضى قوم هنود مانند كايت نوشيدن آن مروّج است لهذا مسطور شد خولنجان به فارسى بيخ پان و بهندى كليجن نامند بيخيست سرخ تيره پرگره و تندطعم و از هند و روم خيزد و غليظ پرگره را خولنجان قصبى نامند و بىگره را كه باريك و صلب است عقاربى و قسم اخير بهتر است و قوتش تا هفت سال باقى نمىماند در آخر دوم گرم و خشك مقوى معده و احشا و باه و ماسك بول و بغايت كاسر رياح و جهت قولنج و برودت كليه و درد كمر و دردهائ باردهء بلغمى نافع و يك درم سائيده او با يك وقيه شير گوسفند ناشتا